Tuły  Laskowice Oś

Wydarzenia, zdjęcia, historia, ludzie

 
 
Strona Główna
Galerie zdjęć
Parafia
Tuły
Kościół
Zdjęcia kościoła
Historia
Zamek
Młyn
Laskowice
Nowy kościół
Stary kościółek
Mumia
Historia
Zdjęcia
Stare pocztówki
Tuły
Laskowice
Ludzie:
Powołania
Proboszczowie
- ks. Skrobek
- ks. Kwapis
- ks. Kała
Sołtysi
Przyroda
Mapy
Ciekawe strony
Archiwum
Księga gości
Kontakt


Historia miejscowości Tuły

Po raz pierwszy o Tułach wpomiano w dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanym około roku 1300. Dokument ten zawierał spis miejscowości składających dziesięciny biskupowi Wrocławskiemu. Widnieje tam zapis : "Item in Dlugetuli decima more polonico, II urnas mellis" oznaczający iż Tuły składały biskupowi dwa garnki miodu. Wśród innych miejscowości spisanych w tym dokumencie widnieją również Lascowitz, Ylowe, Koblino i Wandrina.
Ponownie wieś Tuły wspomniana była w roku 1416 w spisie nazw majątków składających daninę Kolegiacie Raciborskiej

Tuły były niegdyś dobrami rycerskimi i to najznaczniejszymi wśród okolicznych. Obejmowały one 1600 mórg roli uprawnej, 800 mórg łąk i pastwisk, 92 morgi ogrodów i zabudowań, 186 morgi stawów i 6055 morgi lasów.

Tuły w swej historii kilkakrotnie zmieniały swoich właścicieli. Po raz pierwszy wspomniane są jako własność starej śląskiej rodziny rycerskiej von Dombrowków. Rodzina ta była w posiadaniu Lasowic i Jasienia od połowy XV wieku. W roku 1606 Jan Dombrowka kupił Tuły i Kobylno. Jego spadkobiercą był Jan Dombrówka, pan na Lasowicach, Szumiradzie, Tułach, Chudbie, Laskowicach, Kiełbasinie, Bierdzanach, Kobylnie, Jasieniu, Skorkowie, Nowym Folwarku i Trzebiszynie. Po nim Tuły przejął jeden z jego synów Jan Georg Rudolf, ten zmarł w 1720 i prawdopodobnie wtedy też Tuły przestały być własnością tej rodziny.
Rodzina ta nie miała siedziby w Tułach, pozostał po nich natomiast dwór w Lasowicach Małych, który zastał zbudowany w 1617r., a przebudowany i zmodernizowany w drugiej połowie XIX wieku.

Kolejnym właścicielem Tul był Samuel Friedrich von Blacha. Rodzina von Blachów przejęła Tuły około roku 1720. Kolejnymi właścicielami byli Karol von Blacha, Karol Ferdynand von Blacha zmarły w 1805 w Tułach, jego syn Ernest Karol von Blacha zmarły w 1828r., po nim jedno z jego 8 dzieci Edward von Blacha. Edward von Blacha miał tylko jednego syna, ten jednak zmarł w wieku 16 lat w Dijon, a majątek po ojcu przejęły jego córki i 1 lipca 1867 sprzedały Tuły rodzinie Fuerstenberg.
Pierwsze informacje o tej rodzinie znajdujemy w wizytacji parafii Bogacica z 1728r. Zapisano wtedy, że pan von Blacha utyskiwał na proboszcza, że ten go publicznie obrzucał obelgami, proboszcz natomiast narzekał na Blachę.
Von Blachowie wznieśli w Tułach barokowy pałac. Stanowił on, po i ch osiedleniu w Tułach w XVIII wieku, ich rodową siedzibę. Pałac ten został przebudowany w latach 1856-1857 przez ich następców Fuerstenbergów.
W latach pięćdziesiątych XIX wieku rodzina von Blacha ufundowała w Tułach piękny neogotycki kościół. W podziemiach kościoła spoczywają szczątki członków tej rodziny.

Poczytaj również o rodzinie von Blacha w dziale poświęconym kościołowi parafialnemu

Kolejnymi właścicielem Tuł była rodzina von Fuerstenberg Engelbert von Fuerstenberg urodzony w 1829, w roku 1896 przekazał majtek synowi Egonowi, zmarł w 1907r. 13 lipca 1930 Egon von Fuerstenberg hucznie świętował w Tułach swoje 70 urodziny. 7 listopada 1934 odbył się ślub Engelberta von Fuerstenberg z Charlotttą Augustą Anną Rode. Parze tej w1935 urodził się syn Ferdynand a w 1936 córka Sophie.

Do Tuł należały przysiółki:

  • Radlina (Agneshof)
  • Szczepina zwana także Strzelina (Ernsthof)
  • Ostrołęka czy też Ostrolinka (Ostrolenka), która wcześniej należała do Laskowic a dopiero od 1941r. została włączona administracyjnie do Tuł.
  • Tulska Kolonia ( Thuler Collonie)
  • Thuler Frisch Feuer (Fryszownia).

Ciekawostki z Tulskiej Historii

  • W roku 1724 w Tułach było 233 mieszkańców a na Osi 77.
  • W roku 1730 w Tułach wraz z młynarzem było 16 gospodarzy. W 1730r. tutejszymi gburami byli: Jan Boreński, Krzysztof Borowka, Jakub Frach, Matusz Frach, Adam Gąpracht, Jan Michalek, Jan Panca, Krzysztof Przystap, Maciej Przistamp, Maciej Przistamp II, Marcin Przistamp, Grzegorz Ręgel, Jan Stanik, sołtys Woiciech Stanik, Adam Woit, Krystek Woicik. Zagrodnikami byli natomiast: Mateusz Biędniszczyk, Jan Bioly, Daniel Czyk, Maciej Gibel (Giblik), Gaweł Goladek, Adam Madei, Maciej Michalek.
  • Szkoła została założona w Tułach około roku 1750. W roku 1785 uczęszczało do niej 24 dzieci z Tuł. Wkrótce obok ówczesnego drewnianego budynku powstał nowy. Z powodu podwojenia się liczby uczniów konieczna była budowa nowej, obecnej szkoły. Do tutejszej katolickiej szkoły uczęszczało w 1802 roku 40 dzieci a w 1865 roku 87.
  • W roku 1783 była tu szkoła, młyn, Frischfeuer, 11 gospodarzy i 3 zagrodników.
  • 9 lipca 1800 roku na polach wszystko zostało zrównane z ziemią przez wielkie gradobicie, do teraz w ten dzień modlimy się szczególnie za zbiory.
  • 26 listopada 1826 był w Tułach wielki pożar..
  • W roku 1843 był już pałac, jeden folwark z owczarnią we wsi i jeden folwark w kierunku wschodnim i folwark Ernsthof. Stały tu wtedy 32 domy: 417 dusz w tym 26 ewangelików i 11 żydów. Do majątku należała również fryszerka - Frischfeuer i Zeinhammer
  • W roku 1855 było 464 mieszkańców w 46 domach, w 1891 455 katolików, 46 ewangelików i 2 żydów.
  • W 1864r. powstał nowy młyn na fryszowni (Frischfeuer), wspominany jest również młyn wiejski.
  • Połączenie kolejowe uzyskały Tuły po roku 1880.
  • W Pierwszej Wojnie Światowej powołano do wojska 61 osób, na polu chwały pozostało 14.
  • Jesienią 1922 rozpoczęto zakładanie sieci elektrycznej w domach, wcześniej prąd był w młynie. poczt i telefon istniały w Tułach już od kilku lat.
  • Zima 1928/29 była najcięższa od 140 lat. Temperatura w dzień -30 w nocy -41 stopni C
  • W 1929 przeleciał nad Tułami "Graf Zeppelin". Lecąc z Kluczborka do Opola przelatywał nad tulską wieżą kościelną.
  • W tym samym roku kościół otrzymał dwa nowe dzwony na miejsce oddanych na cele wojenne.



Jeśli cokolwiek jest niejasne lub niezgodne z prawdą, lub ktoś posiada dodatkowe ciekawe informacje proszę o kontakt: napisz do mnie.


Powyższe dane historyczne zostały zaczerpnięte z książki "Bogacica, dzieje parafii" autor: ks. Henryk Gerlic, Wydawnictwo Św. Krzyża Opole 1997. oraz z zapisków rodzin von Blacha i von Fuerstenberg.

 

© tuly.republika.pl - Zabrania się kopiowana i powielania zawartych materiałów bez zgody Administratora